Translate

    Translate to:

Contact

Your message was successfully sent.
Thank You!

—Dia’s Riembeslag

Herken de Fake

Geschreven door Erik Lambooy

_____________________________________________________________________________________________________

      Index:

  1. De producenten
  2. Productiemethodes
  3. Metaalsoorten
  4. Patina’s
  5. Niet nep maar ook niet origineel, de bewerkte en “verbeterde” fibula’s

_____________________________________________________________________________________________________

1. De makers & Producenten:

De producenten van replica,  nep en fake antiquiteiten zijn onder te verdelen in 5 categorieën

  1. Producenten van replica’s welke deze ook als zijnde replica verkopen op LARP evenementen, online etc, helemaal niks mis mee. Meestal daadwerkelijk brons, zilver etc en van goede kwaliteit, echter duidelijk herkenbaar alszijnde replica
  2. Oplichters die bij bovengenoemde inkopen. De objecten bewerken, patineren, en als authentiek op de markt brengen. Meestal zilveren fibula, deze zijn lastig zelf te produceren en meestal het hogere prijs segment.
  3. Oplichters die bij bovengenoemde een aankoop doen en dan aan de hand van mallen ze zelf reproduceren met veel goedkopere grondstoffen en metalen, ze patineren en op de markt brengen als authentiek. Dit is de meest voorkomende categorie!
  4. Oplichters welke zelf (meestal belachelijk slecht) ontwerpen en mallen maken, deze patineren en op de markt brengen als authentiek
  5. Oplichters welke incomplete originele fibula herbewerken en complementeren (met al dan niet) onderdelen van andere originele fibula. Deze worden dan op de markt gebracht als zijnde “compleet gevonden”

Bij categorie 1 tm 3 is het van belang de vormen in de gaten te houden en op de hoogte te blijven van welke nieuwe ontwerpen er op de markt komen etc. Hiervoor is de database die je op onze site vind belangrijk.

Bij categorie 4 komt het aan op een aantal factoren, je kennis als beginnend of gevorderd verzamelaar, kennis van oudheidkundige vormgeving, en soms ook simpelweg logisch verstand. Dit is  van de lastigste categorieën aangezien referentie ontbreekt voor zelf verzonnen vormen, welke soms bijzonder overtuigend kunnen lijken.

Bij categorie 5 komt het aan op vakkennis, kennis van technische details en helaas simpelweg soms gewoon niet te herkennen als zijnde fake.

_____________________________________________________________________________________________________

2. Productiemethodes:

Enkelzijdig open mal

Er zijn tientallen verschillende productiemethodes op het gebied van brons en andere metaalbewerkingen. Ik zal me beperken tot de 3 meest voorkomende binnen de replica en namaak wereld.

Bij massa producenten van fakes staat kostenbesparing op nr. 1, het moet zo goedkoop mogelijk. Hierdoor blijven er eigenlijk maar 3 mogelijkheden over.

  1. Het gieten in een gesloten dubbelzijdige mal (al dan niet met meerdere tegelijk)
  2. Het gieten in een éénzijdige mal met vlakke bovenkant welke daarna word afgewerkt.
  3. Plaat stansen, de initiële vorm word dmv een stans uit een plaat geslagen en hierna afgewerkt/uit gehamerd

Waarom is het begrijpen van de productieprocessen belangrijk? Deze 3 processen hebben een verschillende manier van afwerken. Het is dit afwerken van het gegoten/gestansde object wat mogelijk sporen na kan laten waaraan een fake is te herkennen. Hieronder de specificatie.

 1. Het gieten in een gesloten dubbelzijdige mal:

Deze methode word voornamelijk gebruikt voor de meer gedetailleerde fakes. Het is te tijdrovend deze af te werken na enkelzijdig gieten en zou te veel sporen achter laten. Deze methode laat de minste sporen van afwerking na. Het word gegoten in een afgesloten mal vanaf 1 punt. Het is enkel dit punt wat zal moeten worden afgewerkt. Dit is in dit geval een minimaal kleine oppervlakte. Meest gebruikte methode bij kruisboogfibula. Het verschil tussen fakes en originele is echter dat nu een aantal stappen worden over geslagen om tijd te besparen.

Een uitstekende uitleg hierover door Robert K beschrijft dit perfect, deze heb ik hieronder vertaald. De originele link in het Engels vind je hier

  • De basisvorm werd vroeger gegoten met minimale of geen details
  • De details op de rug werden mee gegoten maar later opnieuw gegraveerd en afgewerkt om ze uit te diepen en beter tot hun recht te laten komen
  • De inkepingen op de staart werden vroeger niet mee gegoten maar later ingekerft
  • De ring decoraties op de start werden vroeger niet mee gegoten maar later gestanst/ingekerfd
  • De knoppen aan de zijkant werden vroeger mee gegoten, 1 knop zal een klein gaatje hebben waar de steunpin voor de naald door werd gestoken. Bij gebrek aan een gaatje zal het geen originele fibula zijn, de steunpin was de enige manier bij dit type om de naald te bevestigen.
  • De knop op de voorzijde werd voeger niet mee gegoten maar later dmv een pin bevestigd, dit moet te zien zijn. Kijk goed of het inderdaad met een pin is bevestigd of dat de oplichter dmv een de mal enkel dit zo wil laten lijken.
  • Kijk of deze horizontale steunpin ook patina heeft. Is dit niet het geval en ziet de pin er redelijk nieuw uit zal het vermoedelijk een incompleet origineel zijn waarbij dit is vervangen/toegevoegd om als “compleet origineel”te kunnen verkopen,zie hoofdstuk 5.
  • De hedendaagse fakes worden meestal vanaf de staart gegoten, kijk goed naar het einde van de staart om te zien of er sporen van hedendaagse afwerking te zin zijn, desnoods met usb microscoop.

 2. Het gieten in een éénzijdige mal:

Een “halve mal” welke horizontaal staat. Meestal worden er meerdere tegelijk gegoten. Ik heb een mal gezien waarin ze per 24 worden gegoten. Makkelijkste methode mbt gieten. Er kleven wel de nodige nadelen aan deze methode voor de vervalser.

De truc zit hem in het afwerken na het gieten. Als er meer tegelijk worden gegoten zal dit in een raster vorm zijn, meer punten om bij te werken en meer punten om de vervalsing te ontdekken. Bijkomend probleem voor de vervalser, en voordeel voor ons, is dat 1 zijde er afgewerkt uit ziet maar de bovenzijde onregelmatig is en de dikte op diverse plekken kan verschillen. Een veel gebruikte methode is het vlakschuren van de achterkant aan een bandschuurmachine, met het voordeel voor de verzamelaar dat  dit duidelijke “tool marks” kan achter laten. De meest gebruikte oplossing hiervoor? Dikke laag nep patina. Op de foto rechts een duidelijk voorbeeld van een nepper gegoten in een éénzijdige mal, je ziet dat de achterzijde onbewerkt is gelaten en enkel gepatineerd.

Enkelzijdig open mal

Naald/Scharnier en Houder:

De naald en houders worden achteraf bevestigd. Dit laat duidelijk tekenen na (bij de mass produced versies). Op de afbeelding rechtsboven zie je duidelijk de soldeerplekken waar achteraf de houders zijn gemonteerd. Dit word gedaan dmv solderen of epoxy hars. De laatste is te testen door er een hete naald tegen te houden, de epoxy zal meteen smelten.

Misschien overbodig te vermelden dat je bij een origineel nooit dit soort wanstaltige afwerking zal aantreffen. Tuurlijk kan er bij een origineel een patina verdikking zijn etc, echter nooit op deze schaal.

 3. Plaat stansen

Methode welke word gebruikt voor de goedkope fakes. Voornamelijk de dunne modellen welke snel in vorm zijn te slaan en daarna met losse hand-ponsen worden voorzien van nog wat “decoratieve elementen”. Er word simpelweg een grote messing plaat onder een pons geschoven, deze slaat er tientallen ronde (of welke vorm dan ook) schijven uit op dezelfde maat welke daarna met de hamer in een vorm worden geslagen. Hierdoor gaan de randen op staan, krijg je bolling etc.

Dit is lopende band werk, met 100’en tegelijk in de zuurbaden, patineren etc, deze slechte afwerking heeft het voordeel dat soms zelfs met het blote oog pons restanten e.a. zichtbaar zijn, doe er je voordeel mee! Meer over fake gespen vind je  hier.

_____________________________________________________________________________________________________

3. Metaalsoorten:

Originele fibula zijn is de meeste gevallen brons, en bijna altijd voorzien van een ijzeren pin. 90% van de gevonden fibula zijn incompleet waarbij de pin ontbreekt. Grote hoeveelheden complete fibula zouden altijd met de nodige vraagtekens moeten worden bekeken.

Roest: buiten de pin of aanhechtingspunten van de pin zou op een originele fibula geen roest moeten voorkomen (met als uitzondering de ijzeren fibula’s, deze zijn echter vrij makkelijk te onderscheiden)!

Magneettest: hou een magneet bij de fibula (niet bij de pin of aanhechtingspunten) Brons is niet magnetisch en zou dus niet moeten reageren! Doet het dit wel is het geen brons (of enkel voorzien van een laagje mrons en dus fake)! Messing is ook niet magnetisch, om dit te testen lees verder!

In de fake industrie word over het algemeen gekozen voor de goedkoopste grondstoffen. Aangezien brons 4 x zo duur is als messing zal je merken dat het overgrote gedeelte van de (massa geproduceerde) fakes messing is. Brons bestaat uit 80% koper en 20% tin, terwijl messing uit 60% koper en 40% zink bestaat. Buiten het feit dat het goedkoper is, heeft messing nog meer voordelen voor de oplichters. Het smeltpunt is lager, het is makkelijker te verwerken, en het is makkelijker te voorzien van een nep patina.

Hoe bepaal je of het brons of messing is: Lastig aangezien beide veel op elkaar lijken. Toch zijn er enkele verschillen. De belangrijkste is de kleur. Zeker het goedkope messing wat bij massa productie word gebruikt verschilt sterk met de originele kleur van brons. Om dit te testen is er 1 maar….er zal een miniem stukje patina moeten worden verwijderd. Doe dit op een plek waar het niet in het zicht zit. Heeft het een glanzende goudkleur? Dan is het messing. Is het donkerbruinig/groenig-rood en matter van kleur? Dan is het waarschijnlijk brons.

Er word ook wel eens gesproken over het kunnen onderscheiden van messing en brons dmv het bepalen van de soortgelijke massa. Deze is echter ook verre van accuraat aangezien deze bij beide metaalsoorten bijna identiek zijn. Er vanuit gaand dat niet iedereen een laboratorium opzet heeft is deze methode dus niet sluitend aangezien de minieme verschillen niet af te lezen zullen zijn..

Kwalitatief iets betere replica’s welke in brons worden gegoten zal je aan de hand van de metaalsoort dus niet kunnen onderscheiden Bij deze categorie is het patina belangrijk te beoordelen, lees verder!

__________________________________________________________________________________

4. Patina’s:

Originele patina verschijnt niet van de ene op de andere dag maar is een chemisch proces wat eeuwen duurt. Iets wat vervalsers onmogelijk kunnen nabootsen…dit bij gebrek aan een tijdmachine.

Fake voor en na aceton Bron: http://www.collector-antiquities.com/344/

Om een nep patina te kunnen onderscheiden moet je eerst begrijpen hoe een originele patina is opgebouwd en tot stand komt.

Brons bestaat uit koper en tin (zie metalen), het initiele patina word gevormd als koper ionen reageren met de bodem. Eerst een bruinige laag (tenoriet CuO). Over het tenoriet vormt zich na verloop van tijd een 2e rood/roze laag (Curpiet Cu2O, roder van kleur ivm hogere concentratie koper). Deze 2 lagen veranderen de buitenste structuur van het object zelf en “groeien er niet op”.

Boven op de lagen vormt zich de uiteindelijk laag die je ziet. Een corrosieve secundaire laag. Groen, blauw, rood/groen etc. Deze laag kan egaal zijn, maar ook onregelmatig, verschillen van dikte etc. Alles is afhankelijk van 100-én omstandigheden. Locatie, diepte, vochtgehalte, ijzergehalte, gehalte van diverse zouten, zuurstofgehalte etc etc etc. Er zijn experts welke aan de hand van de patina kleur, onregelmatigheden, vorm etc een locatie kunnen duiden, dit is echter zeldzaam en vereist tientallen jaren kennis.

Het is deze secundaire laag welke vervalsers kunnen reproduceren & kopiëren.

Net als in de natuur zelf word met zuren, zouten etc het object zo bewerkt dat het de schijn heeft van een natuurlijk secundaire laag. Ook hierin zijn vervalsers creatief, er is niet 1 kleur etc waar je van kan zeggen: fake. Aangezien kostenbesparing nummer 1 is worden hier in 99 van de 100 gevallen huis/tuin & keuken producten voor gebruikt. Je zult hier geen “recepten” vinden maar wel onderstaand afbeelding om je een idee te geven. Met dank aan site bezoeker “Ludjac” voor het leveren van informatie en allerhande afbeeldingen.

Zoals je ziet zijn er een hoop namaak patina’s welke origineel ogen. Echter zal je bij de goedkope (massa geproduceerde) fakes nooit de lagen er onder tegen komen. Ja, er zijn topkwaliteit fakes waar dit wel het geval is, echter praten we dan over de hoge prijsklassen welke je zelden of nooit op verkoopsites tegen zal komen.

Origineel patina is hard en moeilijk te verwijderen. Als je het wil testen kan je 2 dingen doen. Eerst een klein stukje testen met aceton, nep patina zal meestal meteen verdwijnen of, je kan een miniem stukje patina verwijderen op een plek uit het zicht. Mocht dit “patina” er super makkelijk vanaf komen is dat een eerste teken aan de muur….Met het blote oog zal je weinig kunnen ontwaren, zelfs met een loep word het lastig. De meest voor de hand liggend methode is met een USB microscoop. Deze zijn op Ebay verkrijgbaar en de prijs ligt tussen de 30 tot 50 dollar, afhankelijk van de sterkte welke je neemt. Minimaal 400x versterking nemen, maar ik raad de nieuwe 800x variant aan.

Bovenstaande methode is ver van waterdicht, er zijn ook weer uitzonderingen binnen de patina lagen etc. Zie het als nog een extra stap binnen het lijstje van je mogelijkheden.

Voor vreemde korsten, uitstulpingen etc op fibula lees onderstaand hoofdstuk door, komt daar uitvoerig ter sprake!

_________________________________________________________________________________

5. Niet Nep maar ook niet 100% origineel

Fake kan je ze niet noemen, dat zijn ze niet. 100% origineel ook niet. Wat dan wel? Laten we ze maar de “verbeterde fibula” noemen. Dit hoeft niet altijd oplichting te zijn. Het komt regelmatig voor dat de adverteerder er duidelijk bij vermeld “nieuwe naald” etc. Als dit echter niet gebeurd word het discutabel. Er word een incomplete fibula als compleet verkocht terwijl hij dit niet is. Dit zijn fibula’s waar je klompen patina, verdikkingen bij de naald etc. aantreft.

Over dit ontwerp is een uitstekende publicatie geschreven door een Britse onderzoekster, een absolute must read, deze vind je hier “Enhanced & Lying Fibulae”

Deze publicatie is voorzien top close-ups, duidelijke uitleg waar op te letten, en achtergrond informatie, ik raad alle verzamelaars sterk aan deze publicatie geheel door te lezen!